MOSFET-y to przełączniki mocy sterowane napięciem bramki. Na płytach głównych laptopów i konsol odpowiadają za bezpieczne doprowadzenie zasilania, konwersję napięć i ochronę przed nieprawidłowymi stanami.
Gdzie MOSFET-y pracują na płycie?
- Tor DC-IN (19V/20V): ochrona i miękki start, zwykle układ back-to-back.
- Przetwornice 3.3V/5V: konwersja buck z wysokiej sprawności.
- VRM CPU/GPU: wielofazowe zasilanie rdzeni, MOSFET-y N-channel high-/low-side.
Kanał N vs kanał P — praktyka
MOSFET kanału N
Niższe RDS(on) dla tej samej obudowy, lepsza sprawność w przetwornicach buck. Do sterowania high-side stosuje się driver z bootstrapem, low-side idzie bezpośrednio względem masy.
- Typowe miejsca: high-/low-side w 3.3V/5V i VRM CPU/GPU.
- Objawy uszkodzeń: brak napięcia wyj., wybijanie zabezpieczeń, nadmierne grzanie.
MOSFET kanału P
Wygodny na wejściu zasilania (DC-IN) — prostsze sterowanie po stronie dodatniej. Często łączony back-to-back w celu blokady przepływu wstecznego i ochrony.
- Typowe miejsca: para P-channel w torze 19V/20V.
- Objawy uszkodzeń: sprzęt pulsuje lub nie startuje, spadki napięcia, grzanie zaraz po podaniu zasilania.
Tor 19V/20V — dlaczego MOSFET-y są w parze?
- Odwrotna polaryzacja: prąd nie popłynie wstecz.
- Miękki start: kontrola prądu rozruchowego (inrush) na duże pojemności.
- Odcięcie przy błędzie: kontroler nadzoruje ACDRV/ACOK i odcina zasilanie.
Jeśli któryś z tranzystorów ma zwarcie lub podniesione RDS(on), zobaczysz albo brak reakcji, albo pulsowanie poboru.
Wideo: krótki przegląd roli MOSFET-ów
Diagnostyka w serwisie — checklist
- Porównaj kanały multimetrem (tryb diody) dren–źródło i bramka–źródło.
- Sprawdź sygnały sterujące (GATE/PWM/ACDRV) — czy driver pracuje.
- Termowizja/IPA — odszukaj gorące punkty przy zwarciu.
- Wymieniaj parami w przetwornicach synchronicznych (high/low-side), jeśli producent tak zaleca.
Masz objawy jak wyżej? Zleć nam naprawę płyty głównej. Dobierzemy właściwe MOSFET-y i przywrócimy stabilność zasilania.
FAQ: najczęstsze pytania
1. Czy mogę zastąpić MOSFET P-channel wersją N-channel?
Zazwyczaj nie — różnią się wymaganiami sterowania i aplikacją. W torze DC-IN prostszy jest P-channel; zamiana wymagałaby innych driverów i przebudowy układu.
2. Sprzęt pobiera 0.02 A i pulsuje. To MOSFET?
Często tak bywa w DC-IN — kontroler próbuje podać zasilanie i natychmiast odcina. Najpierw sprawdź parę MOSFET-ów wejściowych i elementy pomiarowe prądu.
3. Czy zawsze wymieniać parę (high/low-side)?
W VRM i buckach to bezpieczna praktyka — nowe elementy mają zbliżone parametry, a układ pracuje stabilniej pod obciążeniem.